De Nederlandse economie groeit in 2011 met 1,5%. Voor 2012 wordt een economische krimp van 0,5% verwacht. Dankzij de beleidsmaatregelen verbetert het begrotingstekort van 4,6% in 2011 naar 4,1% in 2012. Dit meldt het CPB in haar decemberraming van de Economische Vooruitzichten 2012.
- Nederland: economische krimp nog tot medio 2012, pas daarna zicht op herstel
- Koopkracht daalt in 2011 met 1% en in 2012 met 1,25%
- Begrotingstekort zal in 2012 dalen naar 4,1% van het BBP
De vooruitzichten voor de Nederlandse economie hangen sterk af van het verdere verloop van de Europese schuldencrisis. In de decemberraming is gerekend met een ‘doormodderscenario’: de schuldencrisis wordt niet snel opgelost, maar er komt ook geen verdere escalatie.
Economische krimp
Het CPB verwacht voor het vierde kwartaal van 2011 en de eerste twee kwartalen van volgend jaar een krimpende economie. Omdat het derde kwartaal van 2011 ook al een economische krimp (van 0,3% ten opzichte van een kwartaal eerder) liet zien, wordt er gesproken over een recessie. Daarvan is immers sprake als er twee opvolgende kwartalen van economische krimp zijn geweest. Pas in de helft van 2012 wordt enig herstel verwacht.
Deze geraamde economische krimp volgt uit de verwachte teruggang van de wereldhandel. Bovendien houden consumenten en investeerders als gevolg van de economische onzekerheid hun vinger op de knip. De groei wordt ook gedrukt door het restrictieve begrotingsbeleid.
Wereldhandel
Na de crisis heeft de wereldhandel zich snel weten te herstellen. Dat is vooral op het conto van de opkomende economieën te schrijven. In Azië nam het BBP in 2010 toe met circa 9% ten opzichte van een jaar eerder, terwijl de economische groei in Westerse regio's stukken gematigder was. De VS groeide met 3,0% en Europa met 1,8%.
Vooral het Westen worstelt met het op orde krijgen van de overheidsfinanciën. Daardoor drukt de inbreng van de gevestigde economieën de wereldhandel in 2011 en 2012. Dat geldt ook voor de voor Nederland relevante wereldhandel. Ook de export zal daardoor een groeiafname laten zien.
| Kerngegevens voor Nederland (in % ten opzichte van vorig jaar) |
|---|
| | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 |
| Bruto binnenlands product (bbp, economische groei) | 3,4 | 3,9 | 1,8 | -3,5 | 1,7 | 1 1/2 | - 1/2 |
| Consumptie huishoudens | -0,3 | 1,8 | 1,3 | -2,6 | 0,4 | - 3/4 | - 1/2 |
| Bruto investeringen bedrijvensector (excl woningen) | 9,7 | 6,4 | 7,1 | -12,4 | -1,4 | 6 1/4 | -6 |
| Uitvoer van goederen (exclusief energie) | 9,3 | 7,4 | -0,1 | -9,3 | 12,8 | 5 1/4 | - 1/2 |
| w.v. binnenslands geproduceerd | 4,6 | 5,2 | -5,0 | -10,5 | 9,4 | 2 1/2 | -1 1/4 |
| w.v. wederuitvoer | 14,1 | 9,6 | 4,7 | -8,2 | 15,8 | 7 1/2 | 0 |
| Invoer van goederen | 10,0 | 6,8 | 1,9 | -9,7 | 12,6 | 3 1/2 | -1 1/2 |
| Koopkracht, mediaan alle huishoudens | 1,9 | 1,7 | -0,1 | 1,7 | -0,5 | -1 | -1 1/4 |
| Contractloon marktsector | 2,0 | 1,8 | 3,5 | 2,7 | 1,0 | 1 1/2 | 1 3/4 |
| Inflatie | 1,1 | 1,6 | 2,5 | 1,2 | 1,3 | 2 1/4 | 2 |
| EMU-saldo | 0,5 | 0,2 | 0,5 | -5,6 | -5,1 | -4,6 | -4,1 |
| Werkloosheid | 5,5 | 4,5 | 3,8 | 4,8 | 5,4 | 5 1/2 | 6 1/2 |
| Bron: CPB, december 2011 |
|---|
Dalende bedrijfsinvesteringen verwacht
Na twee jaar krimp groeien de bedrijfsinvesteringen weer. In 2011 komt de toename uit op 6,25%, maar in 2012 wordt er weer een forse daling van 6% verwacht. Vanwege de onzekere economische situatie in Nederland en de hele Eurozone houden bedrijven de hand op de knip.
Overheidsbestedingen krimpen drie jaar op rij
Opgelopen overheidsschulden nopen tot bezuinigingen. Het kabinet-Rutte heeft vooral ingezet op het terugdringen van de staatsschuld. Hierdoor nemen de materiële investeringen en consumptie van overheden af, evenals de werkgelegenheid bij de overheid. Daartegenover staat echter een gestage toename van zorguitgaven.
Per saldo zal de overheidsconsumptie in de jaren 2010 tot 2012 de kleinste bijdrage aan het BBP leveren sinds de eerste meting ervan in 1970. Historisch gezien hebben de overheidsbestedingen 0,6% per jaar bijgedragen aan het BBP in de periode 1970-2009. In de jaren 2010-2012 zal dat cumulatief 0,1%-punt zijn, oftewel gemiddeld bijna 0% per jaar.
Gezinsconsumptie bescheiden door dalende koopkracht
De gezinsconsumptie zal afnemen. In 2011 en 2012 daalt de consumptie van huishoudens met respectievelijk 0,75% en 0,5%. Dit komt door de stijgende werkloosheid en de dalende koopkracht. De werkloosheid neemt toe van 5,5% in 2011 naar 6,5% in 2012 tot gemiddeld 475.000 werklozen volgend jaar.
De mediane statische koopkracht daalt met 1% in 2011 en 1,25% in 2012, bovenop een vermindering van 0,5% in 2010. De koopkracht zal voor het eerst sinds de jaren '80 drie jaar op rij dalen. Dit is te wijten aan toenemende beleidsmaatregelen die de burger in zijn portemonnee voelt. Verder blijft de contractloonstijging in de marktsector achter bij de inflatie.
Lichte verbetering overheidsfinanciën
Het begrotingstekort (EMU-saldo) zal de komende jaren in tegenstelling tot de berichten in de juniraming niet dalen tot onder de 3%. Dat percentage is het Maastricht-plafond waaraan alle EU-landen zich hebben gecommitteerd. Nederland heeft nog tot 2013 de tijd om onder dit plafond te komen.
Het begrotingstekort daalt van 5,1% van het BBP in 2010 naar 4,1% in 2012. Hierachter werken verschillende krachten. De collectieve uitgavenquote neemt toe, vooral de zorguitgaven en de werkloosheidsuitkeringen lopen op. Verder lopen de stimuleringsmaatregelen ten tijde van de recessie geleidelijk aan af. Bovendien zorgt het conservatieve regeringsbeleid voor het terugdringen van het tekort. De staatsschuld loopt komende jaren verder op, tot 68,2% van het BBP in 2012.
Publicatiedatum: december 2011