Het CPB verwacht dat de Nederlandse economie met 1,5% groeit ten opzichte van 2009. Het BBP kwam in de vorige raming nog uit op nul. Een andere opvallende bijstelling is de werkloosheidsverwachting. Deze valt met een geraamde 6,5% in 2010 een stuk lager uit dan de 8% die op Prinsjesdag naar buiten werd gebracht. Toch moeten we niet over één nacht ijs gaan, want de risico's en onzekerheden blijven groot.
• Gunstiger verloop wereldhandel stuwt economische vooruitzichten
• BBP komt uit op -4% in 2009 en 1,5% in 2010
• Werkloosheid geraamd op 5% in 2009 en 6,5% in 2010
De Decemberraming van het CPB laat op bijna alle fronten een positieve bijstelling zien ten opzichte van de Prinsjesdagraming. Dit komt met name doordat de wereldhandel een flink herstel heeft laten zien eind 2009. Tegen het einde van 2009 wordt steeds duidelijker dat de pijn vooral in valt 2009 en dat 2010 gunstiger uitpakt dan eerder voorzien was. In de rijkste gebieden op aarde (eurozone, VS en Japan) is in het derde kwartaal weer een kwartaal-op-kwartaalplusje geboekt. De wereldwijde stimuleringsmaatregelen hebben hun werk goed gedaan, evenals de verruiming van het monetaire beleid. Op de financiële markten is het al een stuk rustiger en de voorraadvorming bij bedrijven zorgt voor een positieve impuls. Toch zijn de gevaren nog altijd niet geweken: de staatsschuld zal de regering tot bezuinigingen nopen en wellicht dat er belastingverhogingen zullen komen. Ook is de kredietverlening aan banden gelegd. Bedrijfsinvesteringen blijven daarom ook in 2010 fors lager.
Kerngegevens voor Nederland (procentuele verandering ten opzichte van vorig jaar)
| 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 |
Bruto binnenlands product (BBP) | 2,0 | 3,4 | 3,5 | 2,0 | -4 | 1,5 |
Consumptie huishoudens | 1,0 | -0,0 | 2,1 | 1,7 | -2,5 | 0,25 |
Bruto investeringen bedrijven (exclusief woningen) | 2,2 | 10,4 | 4,8 | 9,7 | -15,75 | -7,25 |
Uitvoer van goederen (exclusief energie) | 6,7 | 9,5 | 7,3 | 1,4 | -9,5 | 6 |
- w.v. binnenlands geproduceerd | 1,2 | 5,1 | 5,0 | -1,6 | -10,25 | 5,25 |
- w.v. wederuitvoer | 12,9 | 14,2 | 9,5 | 4,3 | -9 | 6,5 |
Invoer van goederen | 5,9 | 9,9 | 6,8 | 4,2 | -10,5 | 4 |
Koopkracht, mediaan alle huishoudens | -1,4 | 2,1 | 1,5 | 0,1 | 1,75 | -0,25 |
Contractloon marktsector | 0,7 | 2,0 | 1,8 | 3,5 | 3 | 1,25 |
Inflatie | 1,7 | 1,1 | 1,6 | 2,5 | 1,25 | 1 |
EMU-saldo | -0,3 | 0,5 | 0,2 | 0,7 | -4,6 | -5,8 |
Werkloosheid | 6,5 | 5,5 | 4,5 | 3,9 | 5 | 6,5 |
Bron: CPB, december 2009
Export motor herstel
Nederland heeft het als exportland zwaar te verduren tijdens een wereldwijde recessie. Door de afnemende vraag naar productie en diensten staan de handelsindicatoren zwaar in het rood in 2009. De uitvoer daalt namelijk met 9% in 2009 en in import met 10,5%. Door het snelle herstel van de wereldhandel herpakt vooral de export zich. In 2010 zal deze namelijk met 6% stijgen. De import stijgt dan met 4%.
Consument voelt crisis
Huishoudens zijn zuiniger aan gaan doen door de recessie. Nederlandse gezinnen hebben forse vermogensverliezen moeten incasseren door onder andere dalende huizenprijzen en verliezen op aandelen. In 2009 geven huishoudens daarom minder geld uit (-2,5%). De gezinsconsumptie zal in 2010 min of meer stabiel blijven (0,25%).
Werkloosheid naar 6,5% in 2010
De werkloosheid kom gemiddeld over heel 2009 uit op 5% van de beroepsbevolking. Dit aandeel zal naar verwachting oplopen naar 6,5% in 2010. Dit is een forse neerwaartse bijstelling ten opzichte van de Prinsjesdagraming, toen het CPB nog uitging van 8%. Hieraan liggen enkele factoren te grondslag. Ten eerste zorgen de gunstigere economische vooruitzichten ervoor dat de inschatting van de werkgelegenheid positiever uitvalt. Ten tweede besluiten steeds meer groepen zich niet aan te bieden of zich terug te trekken van de arbeidsmarkt. Dit betreft bijvoorbeeld jongeren die langer doorstuderen, vrouwen die niet herintreden of ouderen die eerder stoppen met werken.
Investeringen dalen een kwart
Mondiale dalende vraagniveaus drukken ook de investeringen van het bedrijfsleven. Met een lage bezettingsgraad zien weinig ondernemingen heil in uitbreiding van hun capaciteit. Bovendien zet dit de winstgevendheid onder druk. En als bedrijven al bereid zijn tot investeringen, wordt het financieren van deze projecten nog bemoeilijkt door aangescherpte kredietvoorwaarden. Al met al dalen de bedrijfsinvesteringen met 15,75% in 2009, waarna daar in 2010 nog eens 7,25% vanaf gaat.
Begrotingstekorten en renteschulden
Het EMU-saldo zal de komende jaren vervaarlijk hoog oplopen: -5% en -5,8% van het BBP in respectievelijk 2009 en 2010. Dit komt door een combinatie van stijgende werkloosheid en ingrepen in de financiële sector. Als gevolg hiervan treden de automatische stabilisatoren in werking: oplopende uitgaven aan werkloosheidsuitkeringen en dalende belastinginkomsten. Tevens geven consumenten minder uit, waardoor de BTW-inkomsten dalen. Met de ingrepen in de financiële sector heeft de overheid eveneens een fikse greep de schatkist moeten doen.
Publicatiedatum: december 2009