De leverancier van strategische markt- en marketinginformatie
De recente ontwikkelingen rond het Griekse schuldendrama liegen er niet om. Een jaar na de eerste redding van Griekenland (mei 2010) lijkt het land alsnog om te gaan vallen, indien er geen nieuw noodgeld komt. Wat betekenen deze ontwikkelingen voor de bouw? De BouwKennis Managementsamenvatting van juni 2011 gaat dieper op deze kwestie in.
Griekenland staat opnieuw op de rand van de afgrond. De eerste € 110 miljard noodeuro’s zijn inmiddels op, maar het land hoopt een tweede overboeking van € 85 miljard te krijgen van de Europese belastingbetalers en het IMF. De Griekse premier Papandreou heeft inmiddels zijn kabinet heringedeeld en heeft een nipte steun van het parlement gekregen. Dit is de eerste en tevens cruciale stap in de strijd om een nieuwe uitkering van reddingsgeld.Verlies nemen of nieuwe injectie?Vooralsnog zijn Europese regeringsleiders het nog niet eens kunnen worden over een oplossing. De ECB wil geen herstructurering (een eufemisme voor een faillissement), terwijl veel landen daar juist wel voor zijn. Een aantal ministers, waaronder de Duitse Wolfgang Schäuble en ons eigen Jan Kees de Jager, pleiten voor het mee laten betalen van private schuldeisers (oftewel banken) aan een herstructurering. Dat lijkt de ECB al helemaal niet te willen. Liever ziet de Europese hoofdbank overheden een nieuw noodbedrag ophoesten. Banken mee te laten delen in de pijn zou immers kunnen leiden tot een nieuwe bankencrisis, waarmee het prille economische herstel de kop in wordt gedrukt. Inmiddels is al meer dan de helft van de Griekse schuld met publiek geld gefinancierd, zo blijkt uit een inventarisatie van Barclays Capital. En zo houdt Griekenland, dat slechts 3% van de Eurozone uitmaakt, de toekomst van de Euro wederom in zijn greep.Doorwerking op Nederlandse bouwVoor de bouw- en vastgoedmarkt zijn deze ontwikkelingen van groot belang. Wat de effecten precies zullen zijn, dat is niet met zekerheid vast te stellen. Hier volgt een klein gedachte-experiment over mogelijke gevolgen van de Eurocrisis. Als banken mee gaan betalen aan de schuldsanering van Griekenland, kan een nieuwe financiële dip volgen. Dat zal banken opnieuw terughoudend maken in het financieren van bouwinvesteringen. Of banken vragen bijvoorbeeld hogere opslagen voor hun leningen. Dit gebeurde al tijdens de crisis bij woninghypotheken. Een recent onderzoek van de NMa naar de hypotheekmarkt heeft aangetoond dat de marges die banken tijdens de crisis behaalden hoger dan daarvoor lagen. Anders gezegd: het kostte de consument gewoonweg meer geld. Prijsafspraken waren echter niet aan de orde volgens de mededingingswaakhond.Bouw nog altijd in recessieDe financiële sector is voor een kapitaalintensieve sector als de bouw van levensbelang. Als wederom een kink in die kabel komt, dan heeft de woningmarkt nog minder kans op te krabbelen. Voor de komende jaren verwacht BouwKennis geen stijgingen op het gebied van de woningbouw. In 2011 worden 60.000 woningen gebouwd, evenals in 2012. Pas in 2013 is er sprake van groei. De utiliteitsbouw kent langere doorlooptijden van projecten, waardoor herstel hier wellicht nog langer op zich laat wachten. Pijn in de financiële sector is dus het laatste waar de bouw op zit te wachten. Maar als de overheden de klappen compleet moeten opvangen, is de consument indirect de dupe. Daar is met name de woningmarkt niet van gediend. Bovenstaande analyse geeft mogelijke gevolgen, die wellicht niet door iedereen gedeeld worden. Wat zijn volgens u de gevolgen van de Griekse schuldencrisis voor de Nederlandse bouw- en vastgoedmarkt? In welke mate zullen deze geraakt worden door een eventueel faillissement van Griekenland? Discussieer mee op LinkedIn!