De leverancier van strategische markt- en marketinginformatie
De Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) heeft geen bewijs gevonden voor verboden prijsafspraken tussen hypotheekverstrekkers. Na het uitbreken van de crisis waren de marges op hypotheken flink gestegen. De mededingingswaakhond concludeert dat dit vooral komt door de gedaalde concurrentie op de markt voor hypotheken.
Hypotheekverstrekkers reken consumenten een bepaalde kostprijs voor een hypothecaire lening. Deze kosten zijn op te delen in vier posten: de basisrente die een bank betaalt voor het financieren van de hypotheek, een financieringsopslag, hypotheekspecifieke risico-opslagen en een opslag voor operationele kosten. Na het uitbreken van de kredietcrisis waren de marges op hypotheken flink gestegen. Deze gestegen marges werden door verschillende partijen (waaronder Vereniging Eigen Huis en de Consumentenbond) in verband gebracht met mogelijke prijsafspraken. In het najaar van 2010 verscheen een flitsonderzoek van de NMa naar vermeende prijsafspraken op de markt voor hypotheekverstrekkers. Het bleek dat consumenten flink meer moesten betalen voor hun hypothecaire lening dan waarvoor de verstrekkers het geld konden aantrekken. Daarom besloot de NMa tot een diepgaand onderzoek naar de hypotheekmarkt.Conclusies onderzoekIn mei 2011 doet de NMa verslag van het vervolgonderzoek. Er zijn geen aanwijzingen gevonden voor verboden prijsafspraken. Wel is er een sterke samenhang tussen de gestegen marges en een hogere concentratiegraad. Dat wil zeggen dat veel hypotheekverstrekkers samengingen (ABN Amro en Fortis) of stopten met nieuwe uitgifte van hypotheken (CMAC en Argenta). Het is dus vooral de gedaalde concurrentie die de marges heeft doen stijgen. De marges zijn inmiddels weer gezakt tot het niveau van voor de crisis. Dat komt doordat er nu weer meer concurrentie is, doordat kleinere spelers weer makkelijker toegang hebben tot de markt. De financiële markten zijn immers weer in iets rustiger vaarwater. Grote banken blijken hogere marges te behalen dan kleinere banken. Verder gaan de marges omhoog als kleinere concurrenten als verzekeraars en buitenlandse aanbieders de markt (tijdelijk) verlaten. Tot slot benadrukt de NMa dat consumenten zelf te gemakkelijk voor een grote bank kiezen bij het aangaan van een hypothecaire lening. Zij hebben zelf echter alle ruimte om prijzen te vergelijken. Tevens kunnen zij overstappen naar een andere aanbieder. Toch doen zij dat niet snel, onder andere doordat zij vaak te kort van tevoren geïnformeerd worden over het verstrijken van hun rentevaste termijn. Dat is het moment om boetevrij over te stappen naar een andere aanbieder.Aanbevelingen NMaDe mededingingswaakhond komt met vier aanbevelingen om de concurrentie te vergroten. Ten eerste moeten banken hun klanten tijdig melden dat de rentevaste periode afloopt. Ten tweede moeten zij hun klanten erop wijzen dat het mogelijk is over te stappen naar een andere aanbieder. Verder raadt de NMa consumenten aan om kritischer te zijn ten aanzien van hypotheekverstrekkers. De grootste aanbieders blijken juist niet het goedkoopst te zijn. Als laatste punt geeft de NMa aan geen voorstander te zijn van gereguleerde rentetarieven. Zolang er mogelijkheden zijn voor nieuwe toetreders is er sprake van concurrentie. Dat levert altijd de meest efficiënte markt.